Lenfödem Tedavisi

Lenfödem, lenfatik sistemin yetersizliği sonucu doku aralarında sıvı birikmesiyle oluşan kronik bir durumdur. Genellikle meme kanseri cerrahisi, radyoterapi veya travma sonrası gelişir. Tedavi, ödemi azaltmak, enfeksiyonu önlemek ve yaşam kalitesini artırmak amacıyla planlanır.

Konservatif tedavi yöntemleri arasında manuel lenf drenajı, kompresyon bandajları, özel lenfödem çorapları ve cilt bakımı yer alır. Bu yaklaşımlar, sıvı birikimini kontrol altına alır ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. Düzenli uygulama uzun vadeli fayda sağlar.

İleri vakalarda cerrahi tedaviler gündeme gelebilir. Lenfatik bypass (lenfovenöz anastomoz) ve vaskülarize lenf nodu transferi gibi mikrocerrahi yöntemlerle lenf drenajı yeniden sağlanabilir. Bu işlemler, lenfödemin derecesine göre kişiye özel planlanır.

Tedavi süreci multidisipliner yaklaşım gerektirir; fizyoterapistler, plastik cerrahlar ve dermatologlar birlikte çalışır. Erken müdahale ile komplikasyon riski azaltılır, hastaların günlük yaşam aktiviteleri kolaylaşır ve uzun vadede kalıcı iyileşme sağlanabilir.

Lenfödem doğuştan veya sonradan ameliyat gibi faktörlere bağlı olarak kişinin en sık olarak kol ve bacak gibi uzuvlarında lenf akımının bozulması sonucu oluşan lenf sıvısının toplanmasıdır. Sonradan oluşan lenfödemlerin en sık nedeni meme kanseri veya başa bir kanser sonucu uzuvların ana lenf düğümlerinin alınmasıdır.

Lenfödem Evreleri

Lenfödem;

İlk başlangıçta lenf sıvısı etkilenmiş uzuvda birikir. Nispeten ekstremitede oluşan ödem yumuşaktır. Ancak yılla geçtikçe bu birikmiş lenf sıvısı uzuvda cilt altında yağ depolanmasını artırmaktadır. Bu sırada artık ödemli uzuv daha sert hale gelmektedir. En son evrede ise artık biriken bu lenf sıvısı cilt yapısında da kalınlaşma yapmakta çatlaklar oluşturmakta buna bağlı kişide sık tekrarlayan lenfanjit adı verilen enfeksiyon atakları uzuvda saplanmaktadır. Bu nedenle hastanın sık sık hastaneye yatması ve uzun süreli antibiyotik tedavisi alması gerekmektedir.

Lenfödem Tedavisi Aşamaları

Tedavi prensipleri cerrahi ve cerrahi dışı olarak iki ana kısma ayrılmaktadır.

Cerrahi Dışı Tedavi

Hastanın uzvuna kompresyon tedavisi ve masaj içeren fizik tedavi uygulanır. Kompresyon ve masaj tedavisi ile birikmiş lenf sıvısının drenajı sağlanmaya çalışılır. Hasta bu tedavi periyodları arasında da kompresyonu normal yaşantısında da özel giysilerle sürdürmektedir. Bu tevinin artık yararının azaldığı ve ödem tedavisinin artık bu tedavilerle tam çözülemediği durumlarda artık cerrahi tedavi metotları uygulanmaya başlanır.

Cerrahi Tedavi

Burada birkaç metot vardır. Hastanın klinik durumuna göre bu tedavi yöntemlerinden biri seçilebildiği gibi kombine tedavi metotları da uygulanabilir.

1. Doku Çıkarma Ameliyatları
2. Liposuction
3. Lenf ve toplar damar birleştirme ameliyatları (Lymphotic-venous shunt)
4. Damarlı lenf düğüm nakli

Doku Çıkarma Ameliyatları

Lenf ödem tedavisinde kullanılan ilk cerrahi işlemlerdir. Estetik olarak kabul edilmesi zor bir görünüm ortaya çıkmasına rağmen ilk zamanlarda alternatifsiz bir ameliyat yöntemiydi. Ancak diğer yöntemlerin plastik cerrahi de kullanılmaya başlanması ile daha az tercih edilen ve sadece seçilmiş hastalarda uygulanmaya başlandı. Klinikte ben
seçilmiş hastalarda ki hastanın uzun dönemdir lenf ödem olması ve buna bağlı deri ve yağ dokusunda aşırı bir miktarda fazlalığı olan hastalarda klasik tanımlanan metottan daha farklı olarak evreli olarak bu cerrahi tekniği kullanmaktayım. Takiben damarlı lenf düğümü nakli hastalarıma uygulamaktayım.

Liposuction 

Son yıllarda daha sık kullanılan bir yöntem olmasına rağmen ben klinik uygulamam da çok dikkatli olarak hastalarımı seçmekteyim. Bence liposuction uygun olmayan hastalar da yapılırsa hastada yağ dokusunun çıkartılmasını sağlarken diğer yanda geride belki de sağlam kalmış olan lenf kanalları da bozabilecektir. Bu nedenle liposuction ameliyatını damarlı lenf nodu veya doku çıkarma ameliyatını kabul etmeyen hastalarıma da kullanmaktayım.

Lenf ve Toplar Damar Birleştirme Ameliyatları

Bu ameliyatlarında tıkanık olan lenf damarları bölgesinin öncesinde sağlam lenf damar kanalını bir toplar damara
süper mikrocerrahi teknik ile birleştirerek bu tıkanık bölgeyi aşma şeklinde bir metottur. Süper mikrocerrahi tekniği
bilim dünyasında tanımlamasıyla bu cerrahi metot lenfödem mikrocerrahi tedavisinde bir çığır açmıştır.

Şematik Lenf Damar ve Toplar Damar Anastomozu

Ben bu metodu tek başına olarak çok nadir hastalarımda kullanmaktayım. Damarlı lenf düğümü nakli ile kombine ederek bu metodun uygun hastalarda çok başarılı sonuçlar verdiğini düşünmekteyim.

Damarlı Lenf Düğümü Nakli

Son yıllarda bilim dünyasına giren bu metodun başarılı sonuçlarını ulusal kongrelerde görmeye başladıktan sonra lenf ödem cerrahisinde bu metodu birçok hastamda ilk metot olarak uygulamaya başladım. Bu metotta lenf ödemli uzva vücudun başka yerinden lenf düğümleri damarlı olarak taşınarak mikrocerrahi teknikleri ile o uzvun damarlarına taşınmaktadır.

Bu tekniğin uygulanmasının müsait olduğu hastalarımda ameliyat sonrası herhangi bir fizik tedavi veya kompresyon uygulanmadan ilk ayda ortalama %30 olarak uzuv volümünde azalmakta görmekteyim. Uzun dönemde hastadan hastaya değişmekle beraber bu volüm azalmasında artış devam etmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular