Yüz Felcinde Mikrocerrahi

Yüz felcinde mikrocerrahi, yüz siniri (n. facialis) hasarı sonucu oluşan mimik kaybını onarmak ve yüzün fonksiyonel ve estetik yapısını yeniden kazandırmak amacıyla uygulanan ileri düzey cerrahi yöntemleri içerir. Mikrocerrahi teknikler, sinir onarımı veya transferi yoluyla kas hareketlerini geri kazandırmayı hedefler.

Erken dönemde mümkünse yüz siniri uç uca dikilebilir veya sinir grefti ile onarılabilir. Geç evrelerde ise çapraz yüz sinir grefti (cross-face nerve graft), masseter sinir transferi veya serbest kas transferi gibi mikrocerrahi yöntemlerle mimik hareketleri yeniden oluşturulabilir.

Serbest kas transferinde, vücudun başka bir bölgesinden alınan kas (örneğin gracilis) yüz bölgesine nakledilir. Mikrocerrahi ile damar ve sinir bağlantıları yapılır. Böylece hem kas hareketi hem de yüz simetrisi sağlanarak doğal gülümseme gibi fonksiyonlar geri kazandırılır.

Tedavi kişiye özel planlanır ve multidisipliner yaklaşım gerektirir. Cerrahi sonrası fizyoterapi, sinir aktivasyonunu desteklemek ve yeniden eğitmek açısından kritik öneme sahiptir. Mikrocerrahi ile yüz felcine bağlı estetik ve işlevsel kayıplar büyük ölçüde düzeltilebilir.

Yüz Felcinde Mikrocerrahi Teknikleri İle Onarım ; Yüz felçleri oldukça sık karşılaşılan yüzde hem estetik hemde fonksiyonel olarak sorunlara yol açan yüz sinirinin (Fasial sinir) felci sonucu oluşan deformitelerdir.

Yüz felçleri oldukça sık karşılaşılan yüzde hem estetik hemde fonksiyonel olarak sorunlara yol açan yüz sinirinin (Fasial sinir) felci sonucu oluşan deformitelerdir.

En sık nedeni aniden soğukla karşılaşma veya çoğunlukla nedeni bilinmeyen gelişen ani yüz felçleridir (Bell paralizisi). Bu hastalar uygun ilaç tedavisi ile %80 oranında tamamen iyileşirler. Ancak ilk 3 hafta oldukça kritik süredir. Bu süre doktor kontrolünde geçirilmelidir. Çünkü 3 haftalık süre boyunca iyileşme periyoduna girilmez ve felçli kaslarda herhangi olumlu yönde gelişme olmaz ise acil olarak sinirin yüze girdiği temporal kemik içerisindeki kanalın gevşetilmesi lazımdır. Aksi takdirde kişide kalıcı yüz felci gelişme olasılığı çok yüksektir.

Kronik yüz felçlerinde ise en sık nedenler doğuştan meydana gelen yüz felçleri,köşe tümörleri denen beyincik ile komşu tümörlerin cerrahisi sonrası ve travmadır.

Bu nedenle benim klinik görüşüme göre yüz felçlerini nasıl tedavi edilmesi gerektiği şu şekildedir.

Ani gelişen yüz felcinde;

• Steroid tedavisi
• Antiinflamatuar ilaç
• Sıcak uygulama ve soğuktan koruma

Burada önce de söylediğim gibi kritik süre 3 haftadır. Bu süre zarfında felçte herhangi bir olumlu gelişme yoksa acilen dekompresyon denilen yüz siniririn kemik içerisinde yol aldığı kanal gevşetilmelidir.

Yüz felci doktoru tarafından ilk akut dönemde yakalanamamış ancak 6 aydan daha yeni vakalar.

Her kas eğer yaklaşık olarak 6 ay süre boyunca sinir hasarından dolayı bir kendini uyaran sinir tarafından bir elektriksel uyarı alamazsa bu kasta kalıcı bir hasar oluşur. bu süre sonrasında sinir onarılsa bile bu kasın çalışma şansı yoktur. Bu nedenle ben hastalarıma bu sürede kasları kurtarabilmesi için ingilizcesi babysitter olarak adlandırılan bir teknikle dil sinirini veya boyun kaslarını çalıştıran bir siniri yüz siniri ile dikerek bu kasların kurtarılmasını ve normal şeklinde çalıştırılmasına sağlamaya çalışmaktayım. Bu teknik bana göre o kasları kurtarabilme şansı vermek için en uygun cerrahi prosedürdür.

6 ay-1 yıl üzerindeki geç dönem yüz felçleri;

Burada artık kaslar geri dönüşümsüz olarak hasarlanmıştır. Bu nedenle yüz kaslarının yerine geçecek bir kas nakli lazımdır. Bir çok metot olmasına rağmen ben size kendi seçimi anlatacağım.

Bir çok metot iki aşamalı bir cerrahi gerektirirken benim seçtiğim metot tek aşamalı bir cerrahi posedürdür. Daha önce bende iki aşamalı metot seçmişken artık bu metodların bazı dezavantajlarından dolayı tek aşamalı metodu seçmekteyim. Benim seçtiğim cerrahi prosedürde bacak iç yüzünden alınan kas  (grasillis kası) inceltilerek yüzde dudak ve burun kenarlarına yerleştirilmektedir. Ancak bu işlem öncesi estetik bir sonuç için kası oldukça inceltmekteyim. Takiben kasın sinirini çiğneme kası sinirine dikmekteyim. Son bilimsel yayınlarda da bildirildiği ve benim klinik tecrübelerime göre bu sinir nakil ettiğim kası oldukça güçlü olarak çalıştırmaktadır. Yaklaşık olarak 6-8 ay sonunda başarılı olunduğunda bu nakledilen kas normal gülmeyi, konuşmayı ve sosyal ortamlarda rahatlıkla dikkat çekmeksizin bulunmayı sağlayacak kadar yüze adapte olmaktadır.

Grasillis Kasının Alınması ve Yüze Taşınması

Başlangıçta çiğneme hareketini düşünerek kişi gülme hareketini yapsa dahi zamanla beyin bu işlemi oldukça iyi öğrenebilmekte ve kişi spontan olarak ilerleyen zaman da gülebilmektedir. Özellikle çocuklarda bu gelişim çok yüksek seviyededir.

Aşağıda bir çocuk hastamın ameliyat öncesi ve sonrası fotoğraf ve videolarını göreceksiniz.

Ayrıca yüz felci geçiren hastalarda gözlerini kapatma sorunları da bulunmaktadır. Onun tedavisinde ise en sık kullandığım iki metod statik diyeceğim üst göz kapağına altın plak yerleştirerek ağırlık elde ederek kapanmasını sağlamak diğeri ise dinamik diyeceğim şakak çiğneme kasının üst ve alt gözkapağına çevirerek istemli alarak gözü açıp kapatma metodudur.

Yazımın başında anlattığım gibi ben geç dönem yüz felci vakalarında hastalarıma ilk seçenek olarak dudak hareketlerini sağlamaya yönelik serbest kas nakillerini önermekteyim. Ancak hastalarım bu metodu istemezlerse bu sefer çiğneme kaslarından biri olan masseter kasını dudak kenarına doğru çevirerek dudak hareketlerini sağlamaya çalışıyorum. Bu teknikte kas aşağıdaki şekilde gözüktüğü gibi çene kemiğine yapıştığı yerden ayrılarak dudak kenarına çevrilmektedir. Hastanın anatomik özelliklerine göre bu kasın tamamı veya bir kısmı dudak kenarına çevrilmektedir. Tamamı çevrilse bile hastanın çiğneme fonksiyonu bozulmamaktadır.

Yüz Felcinde Göz Kapağı Kapatılmasına Yönelik Girişimler

Yüz felcine bağlı göz kapağını kapatamayan hastalarda uyguladığım iki yöntem mevcuttur.

Altın Plak Uygulaması

Yüz felcine bağlı gözünü kapatamayan hastalarda bu fonksiyonu sağlayabilmek için iki yöntem kullanmaktayım. Bunlardan biri üst göz kapağına altın plak yerleştirilmesidir. Uygun ağırlık hesaplandıktan ve hastaya özel altın plak yapıldıktan sonra üst göz kapağına yapılan insizyonla cilt altına bu altın plak yerleştirilir. Böylece hasta özellikle uyurken gözünü rahatlıkla kapatabilmektedir. Gündüz saatlerinde ise gözün açıklığını azaltarak konforlu bir yaşam sağlamasına yardımcı olacaktır.

Temporal veya Masseter Kasın Göz Kapağına Çevrilmesi 

Bu metotta ise çiğneme kaslarından olan bu iki kasın herhangi birini üst ve alt göz kapaklarına doğru çeviriyorum. Böylece kasın kitlesinden dolayı göz kapak açıklığı azalmasının yanında hasta istemli olarak göz kapaklarını da kapatabilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular