Serbest Fleple Onarım

Serbest fleple onarım, büyük doku kayıplarının kapatılması ve fonksiyonel yapıların yeniden oluşturulması amacıyla uygulanan mikrocerrahi temelli bir rekonstrüktif cerrahi yöntemidir. Bu teknikte, vücudun başka bir bölgesinden damar yapılarıyla birlikte alınan doku, hasarlı alana nakledilir.

Flep olarak alınan dokular; deri, kas, kemik veya kombine yapılar içerebilir. Bu dokular, mikroskop altında damar ve bazen sinir bağlantıları yeniden kurularak canlılığını sürdürecek şekilde hedef bölgeye transfer edilir. En yaygın kullanıldığı alanlar travma, onkolojik cerrahiler ve yanık sonrası onarımlardır.

Serbest flep cerrahisi, klasik doku onarımlarına kıyasla daha esnek ve geniş onarım imkânı sunar. Örneğin, alt ekstremite açık yaralarında bacak fonksiyonunu koruyacak sağlam doku kaplaması, yüz rekonstrüksiyonlarında estetik uyum ya da meme rekonstrüksiyonunda hacim sağlanabilir.

Ameliyat sonrası flebin yaşaması için ilk 72 saat kritik öneme sahiptir. İyileşme süreci kişiye göre değişse de, başarılı bir flep onarımı hem estetik hem fonksiyonel bütünlüğü yeniden kazandırır. Uygulama, ileri düzey cerrahi deneyim ve multidisipliner bakım gerektirir.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Serbest fleple onarım, vücudun bir bölgesinden alınan deri, kas, yağ, kemik veya kombinasyonlarından oluşan canlı doku parçasının, damar ve bazen sinir yapılarıyla birlikte başka bir vücut bölgesine mikrocerrahi tekniklerle taşınarak yeniden dolaşıma bağlanması işlemidir.
Amacı	Ciddi doku kayıplarının (travma, tümör çıkarımı, enfeksiyon, yanık vs.) onarımı; fonksiyonel ve estetik bütünlüğün yeniden sağlanması; iyileşmeyen yaraların kapatılması.
Uygulama Alanları	Baş-boyun, alt ve üst ekstremite rekonstrüksiyonları, meme rekonstrüksiyonu, yüz, el, ayak, kafa derisi, genital bölge ve kronik yaraların onarımı.
Kullanılan Flepler	Kas flepleri: Latissimus dorsi, gracilis, rectus abdominisDeri-altı dokusu flepleri: Radial forearm, ALT (anterolateral uyluk), scapular flepKemikli flepler: Fibula, iliak krest (çene onarımları için)Karma flepler: Deri, kas ve kemik kombinasyonları
Anestezi Türü	Genel anestezi altında gerçekleştirilir.
Operasyon Süresi	Flebin tipine ve onarım bölgesine göre 4–12 saat arasında değişebilir.
İyileşme Süreci	İlk 72 saat dolaşım takibi açısından kritiktir. Hastanede kalış süresi genellikle 5–10 gündür. Tam iyileşme süreci birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişir.
Risk ve Komplikasyonlar	Flep dolaşımında bozulma, total veya parsiyel flep kaybı, hematom, enfeksiyon, damar tıkanıklığı, doku uyumsuzluğu, donör sahada morbidite (zayıflık, estetik bozukluk).
Kalıcılık Süresi	Başarılı flepler kalıcıdır; iyi dolaşım sağlandığında doku vücuda entegre olur.
Uygunluk Kriterleri	Geniş doku kaybı olan, lokal fleple kapatılamayacak defekti bulunan, genel sağlık durumu mikrocerrahiye uygun olan bireyler.
Öncesi Hazırlık	Flep ve alıcı saha damar haritalaması (BT anjiyo, Doppler), kan testleri, görüntüleme yöntemleri, beslenme ve sistemik durum değerlendirmesi, multidisipliner planlama.
Sonrası Bakım	Flebin rengi, sıcaklığı, kapiller dolum süresi gibi dolaşım bulgularının izlenmesi, yara bakımı, yatak pozisyonu, enfeksiyon ve tromboz profilaksisi, fizik tedavi.
Alternatif Uygulamalar	Lokal flepler, cilt greftleri, sentetik örtüler, vakum destekli tedavi (VAC); ancak büyük ve kompleks defektlerde yeterli olmaz.
Değerlendirme Süreci	Defektin büyüklüğü, yerleşimi, alıcı ve donör bölgenin durumu, vasküler uygunluk, hastanın sistemik hastalıkları ve beklentileri göz önünde bulundurularak kişiye özel flep planlaması yapılır.

Prof. Dr. Serdar Nasır
Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi, El Cerrahisi Uzmanı

Tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 1996’da, uzmanlık eğitimini 1996-2002 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda tamamladı.

2002-2009 yılları arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalıştı.

2009 yılından itibaren Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. 2011 yılında Doçent ünvanını aldı. 2019 yılında Profesör olan Dr. Nasır halen bu kadroda öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.

Devamını Görüntüle

Travma, tümör cerrahisi sonucu oluşan doku kayıplarının onarımında veya meme, penis, burun, parmak vb. gibi yeniden vücudun bir parçasının yapımında mikrocerrahi tekniklerle serbest flep denilen vücudun bir yerinden damarlarıyla bir dokunun alınıp başka yere taşınması rekonstrüktif cerrahinin üst düzey girişimlerindendir. Bu ameliyatlar sonucu en üst seviyede fonksiyonel ve estetik sonuçlara ulaşma şansı vardır. Ancak bu girişimler zor ve uzun ameliyatları gerektirir. Ayrıca tüm dokunun beslenmesi oldukça küçük çaplı damarlarla beslendiğinden bunların onarımı sonrasında damarlarda herhangi bir neden sonucu oluşan tıkanıklıklar taşınan tüm dokunun kaybına yol açabilir. Bu nedenle kendisine serbest doku nakli planı olan hastaların bu riski bilmeleri gereklidir. Ancak mikrocerrahi alanında deneyimli ellerde bu riskler kabul edilebilir seviyelere gelmektedir. Serbest fleple onarım gerektiren ameliyatlara çeşitli örnekler verilecek olunursa:

– Tümör cerrahisi sonucu büyük üç boyutlu defektlerin onarımında

– Cinsiyet değişim ameliyatları

– Ayaktan ele parmak nakilleri

– Travma Sonucu uzuvlarda oluşan yumuşak ve kemik doku kayıplarının onarımı

Yazı İçeriği

Sıkça Sorulan Sorular

Serbest flep nedir ve ne amaçla kullanılır?

Serbest flep, vücudun bir bölgesinden damarlarıyla birlikte alınan doku parçasının mikrocerrahi yöntemlerle başka bir bölgeye nakledilerek onarım yapılmasıdır. Büyük doku kayıplarını kapatmak, fonksiyon ve estetik bütünlüğü yeniden sağlamak amacıyla kullanılır.

Serbest flep hangi durumlarda tercih edilir?

Travma, kanser cerrahisi, kronik yaralar, yanıklar veya enfeksiyon sonrası gelişen geniş doku kayıplarında; lokal veya bölgesel dokuların yetersiz kaldığı durumlarda tercih edilir.

Hangi doku türleri serbest flep olarak kullanılabilir?

Kas (latissimus dorsi, gracilis), deri, yağ, kemik (fibula, iliak kemik), fasya veya bu dokuların kombinasyonları serbest flep olarak kullanılabilir. Seçim, onarılacak bölgenin ihtiyacına göre yapılır.

Serbest flep ile lokal flep arasındaki fark nedir?

Lokal flepler, dokuya komşu alanlardan kaydırılarak taşınır. Serbest flepler ise vücuttan tamamen ayrılır ve mikrocerrahi ile yeni bölgede damar ve gerekirse sinir bağlantıları yapılarak yaşatılır.

Serbest flep ameliyatı ne kadar sürer?

Ameliyatın kapsamına bağlı olarak genellikle 4–10 saat sürer. Damar ve sinir anastomozları mikroskop altında yapıldığı için yüksek hassasiyet ve deneyim gerektirir.

Ameliyat sonrası flebin tutmama riski var mıdır?

Evet, damar tıkanıklığı gelişirse flep yaşayamayabilir. İlk 72 saat kritik dönemdir. Bu süreçte yakın takip yapılır ve erken fark edilirse yeniden cerrahiyle flep kurtarılabilir.

İyileşme süreci nasıldır?

Hastanede yatış süresi genellikle 1–2 haftadır. Tam iyileşme ve fonksiyonel adaptasyon birkaç ay sürebilir. Fizik tedavi ve düzenli yara bakımı sürecin önemli parçalarıdır.

Serbest flep sonrası hangi komplikasyonlar gelişebilir?

Damar tıkanıklığı, enfeksiyon, kanama, flep kaybı, donör bölgede iz veya fonksiyon kaybı gibi riskler olabilir. Ancak deneyimli merkezlerde bu oranlar düşüktür.

Flep alınan bölgede kalıcı iz veya hasar olur mu?

Donör bölgede iz kalabilir ve nadiren fonksiyon kaybı oluşabilir. Cerrahi planlama, bu etkileri en aza indirecek şekilde yapılır ve çoğu hastada günlük yaşam etkilenmez.

Serbest fleple onarım hastanın yaşam kalitesini nasıl etkiler?

Geniş doku kayıplarının kapatılması, fonksiyonların geri kazandırılması ve estetik bütünlüğün sağlanması sayesinde hastanın sosyal, mesleki ve psikolojik yaşamında belirgin iyileşme sağlanır.