Dudak Damak Yarığı Onarımları

Dudak ve damak yarığı onarımları, doğumsal olarak gelişen ağız ve yüz bölgesindeki açıklıkların cerrahi olarak kapatılması amacıyla yapılan işlemlerdir. Bu anomaliler hem estetik görünümü hem de beslenme, konuşma ve solunum gibi temel fonksiyonları etkileyebilir.

Dudak yarığı onarımı genellikle bebek 3–6 aylıkken gerçekleştirilir. Cerrahi müdahale ile dudak kas yapısı ve cilt konturları birleştirilerek doğal bir görünüm elde edilir. Yarık tipi ve genişliği operasyonun tekniğini belirler; izler dudak hattına uyumlu şekilde planlanır.

Damak yarığı onarımı ise çoğunlukla 9–18 ay arasında yapılır. Amaç, ağız ve burun boşluklarını birbirinden ayırarak normal konuşma ve yutma fonksiyonlarını sağlamaktır. Yumuşak ve sert damak bölgeleri onarılarak kas yapısı yeniden yapılandırılır.

Cerrahi sonrası konuşma terapisi, ortodontik tedaviler ve gerektiğinde ek operasyonlarla multidisipliner bir yaklaşım uygulanır. Bu onarımlar, çocuğun sosyal gelişimi, estetik görünümü ve fonksiyonel kapasitesi açısından kritik öneme sahiptir.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Dudak ve damak yarığı onarımları, doğumsal olarak üst dudak, diş eti ve/veya damakta gelişen açıklıkların cerrahi yöntemlerle kapatılarak fonksiyonel ve estetik bütünlüğün sağlanmasını amaçlayan işlemlerdir.
Amacı	Konuşma, beslenme ve solunum gibi temel fonksiyonların normalleştirilmesi; yüz estetiğinin iyileştirilmesi; çene ve diş gelişiminin desteklenmesi.
Yarık Tipleri	Yalnızca dudak yarığı (tek ya da çift taraflı), yalnızca damak yarığı (yumuşak veya sert damak), dudak + damak kombinasyonu, submukozal damak yarığı.
Cerrahi Zamanlama	Dudak onarımı genellikle 3. ayda, damak onarımı ise 9–18 ay arası yapılır. Diğer düzeltici işlemler büyüme sürecine göre planlanır.
Uygulama Yöntemleri	Dudak onarımı (cheiloplasti), damak onarımı (palatoplasti), alveoler greftleme, burun ucu düzeltmeleri, konuşma düzeltici cerrahiler (faringoplasti vb.).
Anestezi Türü	Tüm işlemler genel anestezi altında gerçekleştirilir.
Operasyon Süresi	İşleme göre değişir: dudak onarımı ortalama 1–2 saat, damak onarımı 2–3 saat sürebilir.
İyileşme Süreci	İlk günlerde sıvı diyet ve yara bakımı gerekir. Dikişler kendiliğinden erir. Dudak için 1–2 hafta, damak için 2–3 hafta içinde iyileşme sağlanır.
Risk ve Komplikasyonlar	Enfeksiyon, yara açılması, skar oluşumu, damakta fistül (yeniden açıklık), konuşma bozukluğu devamı, revizyon gerekliliği.
Kalıcılık Süresi	Cerrahi onarımlar kalıcıdır; ancak bazı vakalarda büyümeye bağlı olarak ileri yaşlarda ikinci düzeltme ameliyatları gerekebilir.
Uygunluk Kriterleri	Doğumsal dudak ve/veya damak yarığı bulunan, büyüme ve gelişimi izlenen, genel sağlık durumu cerrahiye uygun bebek ve çocuklar.
Öncesi Hazırlık	Pediatrik muayene, beslenme değerlendirmesi, odyolojik testler, ortodontik analiz, konuşma terapisti değerlendirmesi, kan testleri.
Sonrası Bakım	Beslenme takibi, yara hijyeni, konuşma terapisi, ortodontik izlem, psikolojik destek; büyüme sürecine göre multidisipliner takip gerekir.
Alternatif Uygulamalar	Cerrahi olmayan tedavi mümkün değildir; ancak bazı ortodontik apareyler ve dil-konuşma terapileri destekleyici olarak uygulanabilir.
Değerlendirme Süreci	Yarığın tipi, genişliği, eşlik eden anomaliler, ailenin beklentileri ve çocuğun genel durumu dikkate alınarak kişiselleştirilmiş cerrahi plan yapılır.

Prof. Dr. Serdar Nasır
Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi, El Cerrahisi Uzmanı

Tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 1996’da, uzmanlık eğitimini 1996-2002 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda tamamladı.

2002-2009 yılları arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalıştı.

2009 yılından itibaren Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. 2011 yılında Doçent ünvanını aldı. 2019 yılında Profesör olan Dr. Nasır halen bu kadroda öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.

Devamını Görüntüle

Yazı İçeriği

Sıkça Sorulan Sorular

Dudak damak yarığı nedir ve neden oluşur?

Dudak damak yarığı, bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında dudak ve/veya damak dokularının tam olarak birleşmemesi sonucu ortaya çıkan doğumsal bir anomalidir. Hamileliğin ilk haftalarında gelişir. Genetik yatkınlık, bazı çevresel faktörler, ilaç kullanımı, beslenme eksiklikleri ve annenin sağlık durumu risk faktörleri arasında yer alabilir.

Dudak yarığı onarımı ne zaman yapılır?

Dudak yarığı onarımı genellikle bebek 3–6 aylıkken gerçekleştirilir. Bu dönem, anestezi açısından güvenli kabul edilir ve erken onarım sayesinde dudak fonksiyonu ile estetik görünüm hızlı şekilde düzeltilir.

Damak yarığı onarımı ne zaman gerçekleştirilir?

Damak yarığı ameliyatı çoğunlukla 9–18 ay arasında yapılır. Amaç, konuşma gelişimi başlamadan önce damak yapısının onarılması ve ileride oluşabilecek konuşma bozukluklarının önlenmesidir.

Bu ameliyatlar sonrası konuşma etkilenir mi?

Zamanında ve doğru teknikle yapılan cerrahiler sonrası konuşma büyük oranda normale yaklaşır. Ancak bazı çocuklarda konuşma terapisi gerekebilir. Nadiren ek cerrahilerle damak fonksiyonu desteklenebilir.

Dudak damak yarığı ameliyatı iz bırakır mı?

Dudak onarımında ince bir ameliyat izi kalabilir ancak modern estetik cerrahi tekniklerle bu izler mümkün olduğunca belirsiz hale getirilir ve zamanla soluklaşır. Damak onarımında ise izler ağız içinde kaldığı için dışarıdan görülmez.

Yarık onarımlarında diş ve çene gelişimi nasıl etkilenir?

Dudak damak yarığı olan çocuklarda diş dizilimi ve çene gelişimi etkilenebilir. Bu nedenle ortodontik tedaviler, kemik grefti uygulamaları ve bazı durumlarda ileri yaşlarda çene ameliyatları gerekebilir.

Yarık onarımı sonrası beslenme nasıl sağlanır?

Ameliyat öncesi ve sonrası dönemde özel biberonlar, kaşıklar ve beslenme teknikleri kullanılır. Damak onarımından sonra kısa süreli sıvı ve püre ağırlıklı beslenme önerilir. Bu süreç, hekimin yönlendirmesiyle güvenle yönetilir.

Bu çocuklar kaç yaşına kadar takip edilir?

Dudak damak yarığı olan çocuklar genellikle 18 yaşına kadar takip edilir. Bu süreçte plastik cerrahi, KBB, ortodonti, konuşma terapisi ve psikoloji alanlarından oluşan multidisipliner bir ekip birlikte çalışır.

Dudak damak yarığı ameliyatları riskli midir?

Tüm cerrahi işlemlerde olduğu gibi bazı riskler vardır. Ancak bu ameliyatlar deneyimli merkezlerde yapıldığında komplikasyon oranı düşüktür. Anestezi, enfeksiyon ve yara iyileşmesi açısından hasta yakından izlenir.

Bu onarımlar çocuğun psikolojisini nasıl etkiler?

Estetik ve fonksiyonel düzelme sayesinde çocukların özgüveni artar, sosyal ortamlara uyumu kolaylaşır. Konuşma ve görünümdeki iyileşmeler psikolojik gelişimi olumlu yönde destekler.