Ayaktan Ele Parmak Nakli Ameliyatı

Ayaktan ele parmak nakilleri, parmak kaybı yaşayan bireylerde elin fonksiyonel ve estetik bütünlüğünü yeniden sağlamak amacıyla uygulanan ileri düzey mikrocerrahi işlemlerdir. En sık tercih edilen yöntemlerden biri ayak başparmağının başparmak yerine transferidir.

Bu operasyon, başparmak veya diğer önemli parmakların kaybı sonrası kavrama, tutma ve ince motor becerilerin geri kazandırılması için yapılır. Ayak parmağı, damar, sinir ve tendon yapılarıyla birlikte alınarak el bölgesine mikrocerrahi tekniklerle nakledilir.

Nakledilen parmak, fonksiyonel olarak hareket edebilir ve estetik açıdan doğal bir görünüm sunar. Başparmak nakli, elin %40’a varan işlevini yeniden kazandırır. Gerekirse diğer parmaklar için ikinci ayak parmakları da transfer edilebilir.

Ameliyat sonrası uzun süreli rehabilitasyon ve fizik tedavi gereklidir. Duyu, hareket ve kavrama becerileri zamanla gelişir. Bu işlem, parmak kaybı yaşayan hastaların günlük yaşamlarını bağımsız sürdürebilmesi ve iş gücüne geri dönmesi açısından büyük önem taşır.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Ayaktan ele parmak nakli, travma, doğumsal anomaliler veya tümör nedeniyle parmaklarını kaybetmiş kişilere yeniden parmak fonksiyonu kazandırmak amacıyla ayak parmaklarının mikroskop altında el bölgesine nakledilmesidir.
Amacı	Kavrama, tutma ve ince motor becerileri yeniden kazandırmak; el estetiğini ve fonksiyonunu artırmak; hastanın bağımsız yaşam kapasitesini geliştirmek.
Uygulama Alanları	Parmak amputasyonları (özellikle başparmak), el deformiteleri, çok parmak eksiklikleri, doğuştan parmak yokluğu.
Cerrahi Yöntemler	Ayaktan başparmak nakli (hallux transferi): En sık uygulanan yöntemdir. İkinci veya üçüncü ayak parmağı transferi: Estetik ve fonksiyonel uyum için seçilir.Çift parmak transferi: Birden fazla parmağın eksik olduğu durumlarda.
Anestezi Türü	Genel anestezi altında gerçekleştirilir.
Operasyon Süresi	Nakil sayısına ve kompleksliğine bağlı olarak 6–12 saat sürebilir.
İyileşme Süreci	Hastanede kalış süresi 7–10 gün; tam iyileşme ve rehabilitasyon süreci 3–6 ayı bulabilir. Parmakta duyunun geri dönmesi zaman alabilir.
Risk ve Komplikasyonlar	Damar tıkanıklığı, flep ya da greft kaybı, enfeksiyon, donör ayakta yürüme problemi veya şekil bozukluğu, his kaybı, hareket kısıtlılığı, asimetri, ek cerrahi gereksinimi.
Kalıcılık Süresi	Başarılı nakiller kalıcıdır ve zamanla fonksiyonel adaptasyon gelişir.
Uygunluk Kriterleri	Parmaklarını kaybetmiş, el fonksiyonlarını geri kazanmak isteyen, ayak parmaklarının anatomik olarak nakle uygun olduğu, cerrahiye engel durumu bulunmayan bireyler.
Öncesi Hazırlık	Donör (ayak) ve alıcı (el) alanlarının damar yapılarının ve dokularının değerlendirilmesi (BT anjiyo, Doppler USG), EMG, genel sağlık taramaları, multidisipliner ekip planlaması.
Sonrası Bakım	El ve ayak bölgesinde yara ve dikiş bakımı, nakledilen parmağın dolaşımının yakın takibi, fizik tedavi ve el rehabilitasyonu, enfeksiyon ve ödem kontrolü.
Alternatif Uygulamalar	El protezleri, silikon parmak protezleri (sadece kozmetik çözüm), tendon transferleri, diğer serbest doku flep uygulamaları; ancak tam parmak fonksiyonunu mikrocerrahi kadar sağlayamaz.
Değerlendirme Süreci	Elin fonksiyonel ihtiyaçları, kayıp parmak sayısı ve tipi, donör ayak yapısı, hastanın beklentileri ve yaşam tarzı dikkate alınarak kişiye özel cerrahi planlama yapılır.

Prof. Dr. Serdar Nasır
Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi, El Cerrahisi Uzmanı

Tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 1996’da, uzmanlık eğitimini 1996-2002 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda tamamladı.

2002-2009 yılları arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalıştı.

2009 yılından itibaren Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. 2011 yılında Doçent ünvanını aldı. 2019 yılında Profesör olan Dr. Nasır halen bu kadroda öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.

Devamını Görüntüle

Çoğunlukla travma ama daha az sık olarak da doğuştan olarak el parmaklarında noksanlık oluşabilir. Eğer bu durumda eksik parmak sayısı elin tutma işlevini yerine getiremeyecek sayıda ise ayak parmaklarından ele nakil yapılması gerekebilir. Bu yöntemde el parmaklarına fonksiyonel ve estetik olarak en çok benzeyen ayak parmaklarıyla onarım yapıldığından plastik cerrahinin parmak rekonstrüksiyon metodları içinde en iyi sonucu veren yöntemdir. Sıklık sırasına göre ayaktan ele parmak nakillerinde başparmak ilk sırada gelirken işaret ve uzun parmaklar bu sırayı takip etmektedir. Özellikle başparmak harici diğer parmakları olmayan hastalarda iki ayak parmağı birden nakil edilmesi daha iyi sonuçlar verebilmektedir. Bu şekilde kaba cisimleri kavrama yanında ince kavrama dediğimiz kalem vb. cisimleri tutma işlemini de yapabilmektedir. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki erişkin yaşta hastaların bu ameliyatı kabul etme şansı az iken çocukları için daha rahat kabul edebilmektedirler. Benim klinik tecrübem ve bilimsel veriler eşliğinde bu ameliyatlar çok ileri yaş hariç herkes için elin maksimum fonksiyonu ve estetiği için mükemmel sonucu vermektedir. Hastalarımdan gelen en önemli endişe ayak parmakları ele taşınınca yürüme fonksiyonunda kayıp olacağı veya estetik sorunlarla karşılaşacağı endişesidir.

Ayağın yürüme fonksiyonunda en önemli iki nokta topuk ve ayak parmak bitimindeki dayanma yüzeyidir. Topuğun sağlam kalması ve ayakta geri kalan diğer parmakların destek noktasının sağlam olmasından dolayı yürüme fonksiyonunda hiçbir şekilde kayıp olmamaktadır. Özellikle tek parmak olmak üzere iki parmak alınan hastalarda bile dışarıdan parmak sayısına çok dikkat edilmediğinde aşikar bir estetik sorun fark edilmemektedir. Burada en önemli nokta kayıplara göre kazancın terazinin kefelerinde değerlendirmektir. Tamamen fonksiyonu olmayan bir ele tırnak yapısı ile hem estetik hem de fonksiyonel olarak normale yakın bir el elde ederken ayak parmaklarındaki bu estetik kaybın çok da önemli olmadığını düşünmekteyim Aşağıda kıyma makinesine elini kaptırmış çocuk hastamdaki ameliyat sonucunu göreceksiniz. Tamamen fonksiyonsuz bir elde ince ve kaba kavrama hareketler elde edilmiş ve hastam normal yaşantısına dönmüştür. Ayaktaki estetik kayıp ise kabul edilebilir düzeydedir.

Yazı İçeriği

Sıkça Sorulan Sorular

Ayaktan ele parmak nakli hangi durumlarda yapılır?

Travma, doğuştan parmak eksikliği veya tümör nedeniyle parmak kaybı yaşayan bireylerde, el fonksiyonlarını ve estetik görünümü yeniden kazandırmak amacıyla uygulanır.

Hangi ayak parmakları nakil için uygundur?

En sık ikinci ayak parmağı veya başparmak kullanılır. Seçim; eldeki fonksiyon ihtiyacı ve ayağın yürüme-dengenin en az etkilenmesi prensibine göre yapılır.

Nakil işlemi mikrocerrahi ile mi yapılır?

Evet. Parmak nakli mikrocerrahi tekniklerle gerçekleştirilir. Damarlar, sinirler, tendonlar ve kemik yapılar mikroskop altında birleştirilerek parmağın canlılığı ve işlevi sağlanır.

Parmak nakli sonrası elde fonksiyon kazanılır mı?

Evet. Özellikle başparmak rekonstrüksiyonu sonrası kavrama, tutma ve el dengesi büyük oranda geri kazanılır. Diğer parmak nakilleri de el becerilerini belirgin şekilde iyileştirir.

Nakil sonrası ayakta kalıcı hasar olur mu?

Doğru hasta seçimi ve uygun cerrahi teknikle ayakta fonksiyon kaybı minimaldir. Yürüyüş ve denge genellikle korunur, ancak kısa süreli adaptasyon gerekebilir.

İyileşme süreci ne kadar sürer?

İlk yara iyileşmesi 2–4 hafta içinde gerçekleşir. Sinir ve kas fonksiyonlarının gelişmesi aylar alır. Tam fonksiyonel kazanım genellikle 6–12 ay içinde olur.

Ameliyat sonrası fizik tedavi gerekli midir?

Evet. Hem el hem ayak için yoğun ve uzun süreli fizik tedavi şarttır. Kas gücü, hareket açıklığı ve ince motor becerilerin gelişimi rehabilitasyonla sağlanır.

Nakledilen parmakta his ve hareket kabiliyeti olur mu?

Sinir onarımları yapıldığında zamanla his ve hareket gelişebilir. Duyusal geri dönüş genellikle birkaç ay içinde başlar ve zamanla artar.

Bu işlem her yaşta uygulanabilir mi?

Uygun adaylarda çocukluk çağından yetişkinliğe kadar yapılabilir. Çocuklarda büyüme süreci dikkate alınır ve uzun dönem takip gerekebilir.

Parmak nakli hastanın psikolojisini nasıl etkiler?

El fonksiyonunun ve görünümünün yeniden kazanılması, hastanın sosyal hayata uyumunu kolaylaştırır. Özellikle işlev kaybı yaşayan bireylerde özgüven ve yaşam kalitesi belirgin şekilde artar.