Mikrocerrahi Uygulamaları (Doku Transferleri, Sinir Onarımı)

Mikrocerrahi uygulamaları, mikroskop altında damar, sinir ve yumuşak doku yapılarının onarımı veya transferini içeren ileri düzey cerrahi işlemlerdir. En sık kullanılan alanlar arasında serbest doku transferleri, sinir onarımları ve replantasyon cerrahileri yer alır.

Serbest doku transferlerinde, vücudun başka bir bölgesinden alınan kas, deri, kemik veya kombine dokular, mikrovasküler bağlantılarla hasarlı alana nakledilir. Bu teknik; meme rekonstrüksiyonu, travma sonrası doku kaybı ve baş-boyun onarımlarında yaygın olarak uygulanır.

Sinir onarımı, kopan ya da kesilen sinirlerin uç uca dikilmesi veya greftle tamamlanması şeklinde yapılır. Erken dönemde yapılan müdahalelerle duyu ve motor fonksiyonların geri kazanımı mümkün olabilir. Uygulama sonrası fizik tedavi ile iyileşme desteklenir.

Mikrocerrahi, yüksek teknik donanım ve deneyim gerektirir. Cerrahi başarı, damar ve sinir bütünlüğünün sağlanmasıyla yakından ilişkilidir. Bu yöntemlerle hem estetik hem işlevsel iyileşme sağlanır; hastaların yaşam kalitesi ve sosyal uyumu artırılır.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Mikrocerrahi, çıplak gözle görülmeyecek kadar ince damar, sinir ve dokuların mikroskop altında özel cerrahi aletlerle onarılması veya nakledilmesi işlemidir. Özellikle doku kaybı, organ rekonstrüksiyonu ve fonksiyonel restorasyonlarda kullanılır.
Amacı	Damar, sinir, kas, deri, kemik gibi yapıların fonksiyonel ve estetik bütünlüğünü yeniden sağlamak; doku nakilleriyle kayıpları onarmak; travma veya tümör sonrası vücut bütünlüğünü geri kazandırmak.
Uygulama Alanları	Serbest doku transferleri (flep), uzuv replantasyonları (kopan uzvun dikilmesi), sinir onarımları (örn. brakiyal pleksus), damar onarımları, fonksiyonel kas nakilleri, meme ve alt ekstremite rekonstrüksiyonları.
Uygulama Yöntemleri	Mikrovasküler flep (örneğin DIEP, ALT, fibula flebi), sinir greftleri, damar anastomozları, tendon-sinir transferleri, serbest kas transferleri.
Anestezi Türü	Tüm mikrocerrahi işlemler genel anestezi altında gerçekleştirilir.
Operasyon Süresi	İşlemin kapsamına bağlı olarak 4–12 saat arasında değişebilir. Mikrovasküler doku transferleri en uzun sürenlerdendir.
İyileşme Süreci	Yoğun takip gerektirir; ilk 72 saat kritik dönemdir. Hastanede kalış süresi genellikle 5–10 gün; tam iyileşme birkaç hafta ila birkaç ay sürebilir.
Risk ve Komplikasyonlar	Flep kaybı (dolaşım bozulması nedeniyle), damar tıkanıklığı, hematom, enfeksiyon, sinir iyileşme sürecinin uzun olması, duyu/kas fonksiyonunun tam geri dönmemesi, revizyon ihtiyacı.
Kalıcılık Süresi	Başarılı mikrocerrahi işlemler kalıcıdır; ancak sinir onarımlarında fonksiyonel geri dönüş aylar içinde olur ve rehabilitasyon süreci gerektirir.
Uygunluk Kriterleri	Geniş doku kaybı olan hastalar, uzuv kopmaları, komplike travmalar, kanser sonrası rekonstrüksiyon ihtiyacı, sinir hasarı olan ve genel sağlık durumu ameliyata uygun bireyler.
Öncesi Hazırlık	Fiziksel muayene, damar haritalaması (Doppler USG, BT anjiyo), kan testleri, görüntüleme, besleyici damarların planlanması, multidisipliner değerlendirme.
Sonrası Bakım	Doku perfüzyonunun (kanlanma) izlenmesi, yatak istirahati, antibiyotik ve antikoagülan tedavi, yara ve dikiş bakımı, fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecinin başlatılması.
Alternatif Uygulamalar	Lokal flepler veya greftler (küçük defektlerde), protez uygulamaları (uzuv kaybı sonrası), geleneksel sinir dikiş teknikleri (mikrocerrahi kadar hassas değildir).
Değerlendirme Süreci	Defektin yeri ve büyüklüğü, dolaşım ve sinir bütünlüğü, doku kalitesi, fonksiyonel hedefler ve hastanın genel durumu dikkate alınarak kişiye özel mikrocerrahi plan yapılır.

Prof. Dr. Serdar Nasır
Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi, El Cerrahisi Uzmanı

Tıp eğitimini Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde 1996’da, uzmanlık eğitimini 1996-2002 arasında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda tamamladı.

2002-2009 yılları arasında Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalıştı.

2009 yılından itibaren Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Anabilim Dalı’nda çalışmaktadır. 2011 yılında Doçent ünvanını aldı. 2019 yılında Profesör olan Dr. Nasır halen bu kadroda öğretim üyesi olarak çalışmaktadır.

Devamını Görüntüle

Mikrocerrahi teknikleri plastik ve rekonstrüktif cerrahide çığır açmış ve bu teknikler sayesinde ulaşılan nokta kompozit doku nakilleri olmuştur. Mikrocerrahi özel ve oldukça hassas cerrahi aletlerle mikroskop veya cerrahi gözlükler kullanılarak büyütme altında yapılan işlemlerdir. Tedavi şansı diğer cerrahi metotlarla oldukça zor olan veya alternatif metodlara göre daha üstün fonksiyonel veya estetik sonuçlar mikrocerrahi ile kolaylıkla elde edilebilmektedir. Aynı şekilde bu tekniklerle eksik olan uzuv veya doku onarımı yapılırken vücutta en az oranda fonksiyonel veya estetik kayıp oluşturulmaktadır.

Mikrocerrahi tekniklerini kullandığım başlıca ameliyatlar:

Meme kanseri sonrası mastektomi yapılmış yani memesi alınmış hastalara tekrar kendi dokusundan meme yapılması,

Doğuştan veya sonradan çeşitli nedenlerle oluşan yüz felcinin tedavisinde,

Cinsiyet değişim ameliyatları,

Kanser cerrahisi sonrası doku defektlerinin kapatılmasında,

El Cerrahisi ve özellikle doğuştan veya sonradan oluşan el parmak noksanlıklarında ayaktan ele parmak nakillerinde,

Yüz ve uzuv nakillerini de kapsayan kompozit doku nakillerinde.

Yazı İçeriği

Sıkça Sorulan Sorular

Mikrocerrahi nedir ve hangi durumlarda uygulanır?

Mikrocerrahi, ameliyat mikroskobu altında damar, sinir ve lenfatik yapıların onarıldığı ileri düzey ve hassas bir cerrahi yöntemdir. Travma sonrası doku kayıpları, kanser cerrahisi sonrası rekonstrüksiyonlar, kopmalar, ciddi yaralanmalar ve sinir hasarlarında uygulanır.

Serbest doku transferi ne demektir?

Serbest doku transferi, vücudun bir bölgesinden damarlarıyla birlikte alınan canlı dokunun (deri, kas, kemik vb.) başka bir bölgeye mikrocerrahi teknikle nakledilmesidir. Özellikle geniş ve derin doku kayıplarında tercih edilir.

Hangi durumlarda sinir onarımı gerekir?

Travma, kesici-delici yaralanmalar, kırıklar veya bazı cerrahi işlemler sonrası sinirlerin kopması ya da hasar görmesi durumunda sinir onarımı yapılır. Amaç, kaybolan duyu ve kas fonksiyonlarını yeniden kazandırmaktır.

Sinir onarımı sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Sinir iyileşmesi oldukça yavaştır ve ortalama ayda yaklaşık 1 mm ilerler. Bu nedenle fonksiyonların geri kazanılması aylar sürebilir, bazı durumlarda tam iyileşme için 1 yıla kadar zaman gerekebilir.

Mikrocerrahi ile hangi dokular taşınabilir?

Deri, kas, yağ, kemik, bağırsak dokusu veya bu yapıların kombinasyonları mikrocerrahi ile taşınabilir. Örneğin bacaktan alınan kas dokusu el, yüz veya çene onarımlarında kullanılabilir.

Mikrocerrahi sonrası damar tıkanıklığı riski var mı?

Evet, özellikle ameliyattan sonraki ilk 72 saat kritik dönemdir. Damar tıkanıklığı riski bu süreçte yüksektir. Bu nedenle hastalar yakın takip edilir ve erken fark edilirse tekrar müdahale ile damar açıklığı sağlanabilir.

Lenfatik mikrocerrahi ne için kullanılır?

Lenfatik mikrocerrahi, özellikle lenfödem tedavisinde kullanılır. Lenf damarlarının yeniden yapılandırılması veya sağlıklı lenf damarlarıyla birleştirilmesiyle kol ve bacaklardaki şişliklerin azaltılması hedeflenir.

Mikrocerrahi ameliyatları ne kadar sürer?

İşlemin kapsamına göre değişmekle birlikte mikrocerrahi ameliyatları genellikle 4 ila 8 saat sürer. Bazı karmaşık vakalarda birden fazla cerrah birlikte çalışabilir ve özel teknik ekipmanlar kullanılır.

Mikrocerrahi işlemler her yaş grubuna uygulanabilir mi?

Evet, çocuklardan ileri yaş grubuna kadar uygulanabilir. Ancak hastanın genel sağlık durumu, damar yapısı ve ek hastalıkları detaylı şekilde değerlendirilerek karar verilir.

Mikrocerrahi sonrası fizik tedavi gerekli midir?

Evet, özellikle sinir ve kas transferlerinden sonra fizik tedavi büyük önem taşır. Fonksiyonların geri kazanılması için uzun süreli, düzenli ve sabır gerektiren bir rehabilitasyon süreci gerekir.